Geschiedenis
Wilt u meer weten over het ontstaan van de Raad van State?
Momenteel bestaat er in verschillende landen een Raad van State, onder meer in Frankrijk, Nederland, Italië en het Groothertogdom Luxemburg. Hun opdrachten zijn vergelijkbaar met die van de Belgische Raad van State. De Belgische Raad van State, die sinds 1948 werkzaam is, is in zijn huidige vorm een moderne instelling zonder rechtstreekse band met vroegere instellingen, ook al komt de naam in onze geschiedenis al eerder voor.
1531
De eerste Raad van State
De eerste Raad van State werd in 1531 ingesteld door Karel V, als een van de drie Collaterale Raden in onze gewesten. Het was een bestuursorgaan dat moest beraadslagen over de grote politieke, administratieve en militaire aangelegenheden. Deze instelling bleef bestaan tot het einde van het ancien régime, maar haar bevoegdheden werden onder het huis Habsburg-Lotharingen geleidelijk uitgehold. Rond het midden van de 18de eeuw hadden de staatsraden in hoofdzaak nog slechts een erefunctie.
1831
De Grondwet van 1831
Bij de totstandkoming van de Belgische Grondwet van 1831 werd het idee van een Raad van State bewust opzijgezet. De naam verwees te sterk naar een machtig orgaan uit de traditie van het ancien régime, het consulaat van Napoleon Bonaparte (1799) en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830). Maar doordat de toenmalige Raad van State was verdwenen, was het ook onmogelijk geworden de Mijnwet van 21 april 1810 toe te passen. Daarom werd een specifiek orgaan opgericht: de Raad van de Mijnen, die later weer werd afgeschaft toen de huidige Raad van State werd ingesteld. De nieuwe Raad nam de bevoegdheden van de Raad van de Mijnen over.
1833
Raad voor wetgeving
Vanaf de 19de eeuw werden verschillende politieke initiatieven genomen om een Raad van State op te richten. Charles Rogier pleitte krachtig voor een Raad voor wetgeving. In 1833 stelde ridder de Theux, toen minister van Binnenlandse Zaken, voor om een Raad van State in het leven te roepen die zowel de wetgevingsvoorbereiding als de administratieve geschillenbeslechting zou behandelen. Dat voorstel werd niet aangenomen, maar het inspireerde in 1911 minister Carton de Wiart om een Raad voor wetgeving op te richten, de voorloper van de huidige afdeling Wetgeving.
1937
Een wetsvoorstel en een ontwerp
Na de Eerste Wereldoorlog kwam de vraag naar een hoog administratief rechtscollege opnieuw op de voorgrond, onder meer na het beroemde arrest-Flandria van het Hof van Cassatie (1920), dat voor het eerst de aansprakelijkheid van de overheid erkende. Deze denkoefening leidde tot een wetsvoorstel van Carton de Wiart in 1934 en vervolgens tot een ontwerp van minister van Binnenlandse Zaken De Schryver in 1937, aansluitend bij de regeringsverklaring van de regering-Van Zeeland (1936).
1947
De Raad van State van België
De parlementaire behandeling van dit ontwerp werd onderbroken door de Tweede Wereldoorlog, maar werd in 1945 hervat op initiatief van minister Van Glabbeke. Dat werk mondde uit in de wet van 23 december 1946, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 9 januari 1947, die officieel de huidige Raad van State van België in het leven riep.