Naar hoofdinhoud
Raad van State - Conseil d'État - Staatsrat

Wat doen we?

De bevoegdheden van de Raad van State

Sinds zijn oprichting vervult de Raad van State twee kerntaken: hij adviseert de regeringen en parlementen over ontwerpregelgeving, en beslecht geschillen tussen rechtzoekenden (burgers, verenigingen, ondernemingen, overheidsinstanties…) en de overheid. Die twee opdrachten worden uitgevoerd door twee afzonderlijke afdelingen: de afdeling Wetgeving en de afdeling Bestuursrechtspraak.

De afdeling Wetgeving

De afdeling Wetgeving geeft juridisch advies aan de regeringen en parlementen van het land juridisch advies over de teksten die zij willen aannemen. Ze onderzoekt onder meer of die teksten in overeenstemming zijn met de Grondwet, met het Europees recht, met de fundamentele rechten en vrijheden en met de verdeling van bevoegdheden tussen de gemeenschappen, de gewesten en de federale Staat.

Zo ziet de Raad van State toe op de juridische kwaliteit van wetten en reglementen die het samenleven binnen de maatschappij regelen. Adviesaanvragers zijn niet verplicht zijn adviezen te volgen, maar de adviezen hebben wel een groot juridisch en moreel gezag en spelen een belangrijke rol in het wetgevingsproces.

De afdeling Bestuursrechtspraak

De afdeling Bestuursrechtspraak is de hoogste administratieve rechter in België. Zij behandelt het grootste deel van de geschillen tussen rechtzoekenden en de overheid en onderzoekt daarbij of overheidsbeslissingen (administratieve rechtshandelingen) wettig zijn.

Een beroep kan worden ingesteld door burgers, verenigingen, ondernemingen en ook door overheden zelf. De behandelde aangelegenheden zijn zeer uiteenlopend, zoals bijvoorbeeld:

  • de sluiting van een horeca-zaak

  • de niet-gunning van een overheidsopdracht

  • de intrekking van een erkenning (kinderopvang, woonzorgcentrum, enz.)

  • het aannemen van een belastingreglement

  • een verbod om te betogen

  • een disciplinaire sanctie tegen een ambtenaar

Wanneer de afdeling oordeelt dat de beslissing van een overheid onwettig is, kan zij de uitvoering ervan schorsen of de beslissing vernietigen en in bepaalde gevallen een schadevergoeding toekennen voor het nadeel dat door de onwettigheid is ontstaan.

De Raad van State treedt ook op als cassatierechter in bestuurszaken: hij controleert de wettigheid van beslissingen van andere administratieve rechtscolleges, zoals de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen of, wat Vlaanderen betreft, de Raad voor Vergunningsbetwistingen.

Het onderzoek en de beraadslaging

Elk advies en elk arrest is het resultaat van een dubbele toetsing. Eerst voert de auditeur een grondige analyse uit van het dossier en stelt hij een verslag op. Daarna onderzoeken de staatsraden op hun beurt het dossier en geven zij het advies of vellen zij het arrest.

In het geval van een adviesaanvraag kan de auditeur een beroep doen op 'gemachtigden' van de regering of het parlement om verduidelijking te vragen over bepaalde aspecten van de ontworpen regeling. Het verslag van de auditeur wordt vervolgens besproken in een kamer met drie staatsraden, bijgestaan door een of twee assessoren en, indien nodig, een externe expert.

In het geval van een beroep voert de auditeur een onderzoek en stelt hij in zijn verslag een oplossing voor het geschil voor. Dat verslag wordt meegedeeld aan de partijen en aan de staatsraden. De staatsraden onderzoeken op hun beurt het dossier en stellen mogelijke onderzoeksmaatregelen voor om het geschil te kunnen beslechten.

De griffiers en de administratieve diensten ondersteunen de magistraten bij al die werkzaamheden.

Het Coördinatiebureau

Het Coördinatiebureau zorgt ervoor dat de wetgeving voortdurend wordt bijgewerkt en stelt die documentatie ter beschikking van de Raad van State en van het publiek.

Een pijler van de rechtsstaat

Met zijn advies- en rechtsprekende taak beschermt de Raad van State rechtzoekenden tegen willekeurige beslissingen van de overheid en draagt hij bij tot een duidelijke, samenhangende en rechtsconforme regelgeving. Zo is de Raad van State een essentiële pijler van de rechtsstaat in België.

Meer info